لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کەرتی کشتوکاڵ تەنها کەرتی ئابووریی ئاسایی نییە، بەڵکو سەرچاوەی ژیان، کار و دابینکردنی بژوێنیی بەشێکی زۆر لە دانیشتوانی ناوچەکەیە. ساڵانە جووتیارانی پارێزگاکانی ورمێ، سنە، کرماشان و ئیلام ملیۆنان تەن بەرهەمی کشتوکاڵی بەرهەم دەهێنن و بەشێکی گرنگ لە پێداویستییەکانی ناوچەکە و ئێران دابین دەکەن.
پارێزگای ورمێ؛ ناوەندێکی سەرەکیی بەرهەمهێنان
پارێزگای ورمێ یەکێکە لە ناوچە هەرە گرنگەکانی بەرهەمهێنانی بەروبوومی کشتوکاڵی، کە تێیدا نزیکەی ٧٠٠ هەزار هێکتار زەویی کشتوکاڵی و ١٣٠ هەزار هێکتار باخ هەیە و بەرهەمی ساڵانەی دەگاتە نزیکەی شەش ملیۆن تەن. جیا لەوەش، پێشبینی دەکرێت تەنها ئەمساڵ بەرهەمی گەنم لەو پارێزگایە بگاتە نزیکەی ٩٠٠ هەزار تەن.
سنە و کرماشان؛ پێگەی پێشەنگ لە ئاستی ئێراندا
بەگوێرەی نوێترین ئامارەکان، ساڵی ڕابردوو لە پارێزگای سنە نزیکەی ٣.٣ ملیۆن تەن بەرهەمی کشتوکاڵی، باخداری و ئاژەڵداری بەرهەم هاتووە کە بەهای ئابوورییەکەی بە نزیکەی ١٣٧ ملیۆن دۆلار مەزەندە دەکرێت. لە لایەکی ترەوە، پارێزگای کرماشان پێگەیەکی ستراتیژیی لە کەرتی کشتوکاڵیدا هەیە و ساڵی ڕابردوو بە بەرهەمهێنانی شەش ملیۆن تەن بەرهەمی کشتوکاڵی، توانی پلەی چوارەم لەسەر ئاستی ئێران بەدەست بهێنێت.
دۆخی کشتوکاڵ لە ئیلام
سەرەڕای ئەوەی پارێزگای ئیلام بەهۆی کەمیی ڕووبەر و دۆخی تایبەتی کەشوهەواوە وەک پارێزگاکانی دیکەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان فراوان نییە، بەڵام ساڵی ڕابردوو زیاتر لە ملیۆنێک تەن بەرهەمی کشتوکاڵی هەبووە و بەرهەمی گەنمی پارێزگاکەش لە ٣٤٠ هەزار تەن تێپەڕیوە.
مەترسی و ئاستەنگەکان
سەرەڕای ئەم توانا گەورەیە، کەرتی کشتوکاڵ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان رووبەڕووی چەندین مەترسی و ئاستەنگ بووەتەوە، لەوانە:
وشکەساڵی و کەمبوونی توندی سەرچاوەکانی ئاو.
کاریگەرییە نەرێنییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا.
پشتبەستن بە چەند بەرهەمێکی دیاریکراو.
شارەزایان پێیان وایە، گەشەپێدانی ئەم کێڵگانە و پاراستنی سەروەتە کشتوکاڵییەکان، پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە دابینکردنی ئاوی پێویست، گۆڕینی شێوازی کشتوکاڵ بۆ سیستمی مۆدێرن و فراوانکردن و پەرەپێدانی بازاڕەکانی ساغکردنەوەوە هەیە.