Di rojeva cîhanê de hevdîtinên Çîn û Amerîkayê

Çapemeniya cîhanî li ser rewşa hevdîtinên di navbera Çîn û Amerîkayê de gotûbêj dike, li milekî din jî gefên hevbeş ên di navbera Îran û Amerîkayê de jî dibin sedema zêdebûna rageşiyê.

Di heman demê de, projeya boriyeke duyem li Tengava Hurmuzê, ku çalakiyên leşkerî lê zêde dibin, di bin fişara navneteweyî de derdikeve pêş.

Bandora civîna durojî ya di navbera serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump û serokê Çînê Xi Jinping de, di çapemeniyê de pir caran tên gotûbêjkirin.

Ajansa nûçeyan Reuters, ku ev mijar anî rojevê, diyar kir:

"Tevî ku serokê Amerîkayê Donald Trump du rojan pesnê Xi Jinping da jî, lê roja înê bêyî ku di warê bazirganiyê de pêşketineke girîng çêbike û ji Pekînê piştgiriyeke berbiçav ji bo bidawîkirina krîza Îranê wergire, ji Çînê derket ."

Rojnameya Guardian, di rapora xwe ya li ser mijarê de wiha got:

"Serdana Donald Trump a Pekînê, ku di nava nêzîkî 10 salan de yekemîn serdana serokatiya Amerîkayê bû, bi coşeke mezin bi dawî bû. Lê der barê wî tiştî de ku bi rastî hat bidestxistin, zelaliyeke hindik heye."

Rageşiya di navbera Îran û Amerîkayê de berdewam dike

Di heman demê de, rageşiya berdewam a di navbera Îranê û Amerîkayê de mijareke girîng e.

Daxuyaniyên wezîrê derve yê Îranê Ebbas Eraqçî di roja duyem a civîna BRICS de li New Delhiya Hindistanê jî bala cîhanî kişand.

Eraqçî diyar kir ku Îran baweriya xwe bi DYA’ê nayîne û tenê eger DYA pabendbûneke cidî nîşan bide, dê danûstandinan bike.

Daxuyaniyên bi heman rengî ji Washingtonê jî hatin. Reutersê ragihand ku Trump gotiye ku sebra wî ya li hember Îranê nemaye û wî bi serokê Çînê Xi Jinping re li hev kiriye ku divê Îran Tengava Hurmuzê ji nû ve veke.

Di raporê de her wiha hat zêdekirin ku Trump bi rakirina dorpêçên Amerîkî yên li ser şîrketên petrolê yên Çînî yên ku petrola Îranê dikirin, difikire.

Li gorî CNBC, ku ajanseke nûçeyan a li Amerîkayê ye, daxuyaniyên Trump ên ku nîşan didin ku sebra wî ya li hember Îranê diqede, bandor li bazarê jî kirin.

CNBC’ê destnîşan kir ku piştî daxuyaniyên Trump, bihayên petrolê zêde bûn.

Bihayê petrola Brent ji sedî zêdeyî 3’yan zêde bû û her bermîlek gihîşt 109.26 dolarî, bihayê petrola West Texas Intermediate (WTI) jî ji sedî zêdeyî 4’an zêde bû û her bermîlek gihîşt 105.42 dolarî.

Her wiha di raporê de hat gotin ku Trump gotiye Çîn razî bûye ku ji Amerîkayê bêtir petrolê bikire.

Çînê hîn li ser vê mijarê ti şîrove nedaye.

Projeya xeta boriyeke petrolê ya alternatîf

Di nava aloziyên berdewam ên li ser çavkaniyên enerjiyê de, yek ji sernavên herî berbiçav daxuyaniya Mîrgehên Erebî yên Yekbûyî bû ku ew ê heta sala 2027’an xeta boriyeke petrolê ya duyem bi rêya Tengava Hirmuzê temam bike. 

Li gorî The Guardian, tê payîn xeta boriyeke nû kapasîteya hinardekirina Mîrgehên Erebî, ku niha rojane heta 1.8 milyon bermîl petrol vediguhêze Kendava Umanê, du qatan zêde bike.

The Guardian her wiha destnîşan kir ku ev biryara bilezkirina projeyê piştî ku Mîrgehên Erebî endametiya xwe ya 60 salî di OPEC’ê de bi dawî kir, gavek ku wekî nîşaneke zelal a cudabûna ji rêbera rasteqîn a komê ango Erebistana Siûdî, tê şîrovekirin.