Kevneşopiya dengbêjiyê, beşeke girîng a çand û hunera Kurdî ye, di tevahiya dîrokê de girîngiya xwe parastiye.
Di dengbêjiyê de, jin tevî qedexeyan wekî bingeha çanda devokî û dengê berxwedanê cihekî girîng digirin.
Her çend dengê wan di pêvajoyên dîrokî de ji ber avaniyên baviksalarî hatibe paşguhkirin jî, jinên li Mezopotamyayê êş, serhildan û çîrokên xwe bi kilam û zarbêjan anîne ziman.
Dengbêjên jin bi têkoşîna li dijî rolên zayendî yên civakî û zordariyê, ev huner gihandine roja îro.
Xanim Sezan: Dayika min got şerm e lê min dengbêjîya xwe domand
Xanim Sezan a ku li gundê Mozexanê yê navçeya Bêgirî ya Wanê dijî, ji 7 saliya xwe de dengbêj e, got:
"Dêya min bi gotina 'şerm e' ez bêdeng kirim. Mêrên malbatê jî ji stranbêjiya min razî nedibûn. Tevî vê yekê jî, min serî hilda û stran gotin."
Xanim Sezanê: Ez bi evîna stranên Şakiro mezin bûm
Xanim Sezanê di dawiyê de, got:
"Ez bi evîna dengê Şakiro mezin bûm. Guhdarîkirin û gotina stranên ku wî digotin, ez bandor dikirim. Her wiha min stranên ku dihatin gotin, di bîra xwe de tomar dikirin û piştre jî dema ku ez bi tenê dimam, min ew digotin."
