Dîplomatan îro gotin ku Konseya Ewlehiyê ya NY dê li ser reşnivîsa biryarnameyekê ya ku ji hêla Behrêynê ve hatî pêşkêş kirin û derbarê parastina keştîvaniya bazirganî li Tengava Hurmuz û derdora wê de deng bide.
Lê Çîn, ku xwediyê mafê vîtoyê ye, got ku ew li dijî her destûrnameyek ji bo karanîna hêzê ye.
Du dîplomatan diyar kirin ku civîna 15 endamên Konseya Ewlekariyê û dengdan wê roja şemiyê pêk were.
Ji dema ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê di dawiya Sibatê de êrîşî Îranê kirin, bihayên petrolê bi awayekî berbiçav bilind bûne.
Ev yek bûye sedema pevçûnekê ku ji mehekê zêdetir dom kiriye û bi bandor Tengava Hurmuzê ji bo keştîvaniyê girtiye.
Dîplomatan gotin ku Behrêyn, ku niha serokatiya Encumena Ewlekariyê ya 15 endamî dike, pêşnûmebiryarek ku ji hêla Reutersê ve hatî dîtin, temam kiriye ku destûrê dide karanîna "hemû rêbazên parastinê yên pêwîst" ji bo parastina keştîvaniya bazirganî.
Wezîrê Derve yê Behrêynê Ebdulletîf bin Reşîd El Zeyanî duh ji Konseyê re got:
"Em li benda helwesteke yekgirtî ya vê Konseyê ne di dengdana ku dê sibê li ser pêşnûmeya biryarnameyê pêk were, bi îzna Xwedê."
Behrêynê berê behsa eşkere ya cîbicîkirina yasayan rakiribû da ku nerazîbûnên welatên din, bi taybetî Rûsya û Çînê, derbas bike.
Pêşnûmeya biryarnameyê destûrê dide girtina van tedbîran "ji bo heyamekê herî kêm şeş mehan... û heta ku Konse biryarek din bide."
Lê belê, Fu Cong, nûnerê Çînê li Neteweyên Yekbûyî, di gotarekê de li Konseya Ewlekariyê rave kir ku Pekîn li dijî destûrdayîna welatên endam ji bo bikaranîna hêzê ye.
Wî got ku ev yek dê "bikaranîna hêzê ya neqanûnî û kêfî rawa bike, ku bê guman dê bibe sedema aloztirbûna rewşê û encamên xirab."
Pêşnûmeya biryarnameyê heta nîvroya duh ji bo pejirandinê di bin prosedureke bêdengiyê de bû, lê çavkaniyeke dîplomatîk a rojavayî got ku; Çîn, Rûsya û Fransayê ev bêdengî şikandin.
Dîplomatan ragihandin ku nivîsa biryarnameyê paşê hate dawîkirin, an jî "bi şiklê xwe yê dawî hate danîn", ku ev tê vê wateyê ku dengdan dikare were kirin.
Pejirandina her biryarekê di Konseya Ewlekariyê de pêdivî bi erêkirina herî kêm neh dengan û bê vîto ji aliyê pênc endamên daîmî yên wê ve heye: Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, Rûsya, Çîn, Brîtanya û Fransayê.
Brîtanyayê duh civînek li dar xist ku zêdetirî 40 welatan tê de beşdar bûn da ku li ser hewldanên ji nû ve vekirina Tengava Hurmuzê û misogerkirina derbasbûna ewledar di nav wê re, nîqaş bikin.
Brîtanya piştgiriya xwe ji bo hewldanên Behrêynê ji bo derxistina biryarnameyekê li ser vê mijarê ragihand.
Serokê Amerîkayê Donald Trump roja çarşemê soz da ku êrîşên li ser Îranê berdewam bike, lê tu planek ji bo vekirina Tengava Hurmuzê pêşkêş nekir.
