Lijneya Rêveberiyên Xwecihî yên Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) li Navenda Çandê ya Cem Karaca ya li Bakirkoy a Stenbolê bi beşdariya “Konferansa Demokrasiya Xwecihî” li dar xist. Hevserokê Giştî yê DEM Partiyê Tuncer Bakirhan, nûnerên gelek saziyên partiyên siyasî saziyan, şaredar, rewşenbîr, akademisyen û welatî beşdarî konferansê bûn.
Piştî axaftina destpêkê, Tuncer Bakirhan axivî.
‘Divê em li hember vê navendîkirinê têbikoşin’
Bakirhan, di axaftina xwe de qala giringiya pêvajoyê kir û ev tişt got: “Li Tirkiyeyê rêveberiyên herêmî ji her demê bêtir di bin gefê de ne. Nexasim piştî 2016’an pêvajoyeke nû dest pê kir.
Zextên navendîkirinê bi zexteke din re rû bi rû mane ku îradeya herêmî desteser dike. Demokrasiya me nexweş e, û demokrasiya herêmî hîn nexweştir e. Dermanê vê nexweşiyê aşkere ye. Li welatên ku van zehmetiyan dikişînin, demokrasiya herêmî xurt dibe. Lê em rastî nîqaşên wekî "Em çawa dikarin li şûna wê navendîkirinê bi dest bixin?" tên. Divê em li hember vê navendîkirinê têbikoşin. Dibe ku duh me ev pêvajoya navendîkirin û zordariyê hîs nekiribe. Lê ev pratîk niha li seranserê welêt belav in. Ji ber vê yekê, em ên ku demokrasiya herêmî xurt dikin, em ê hîn xurttir têbikoşin. Ew serweriya gel paşguh dikin.”
‘Qeyûman û demokrasî nikarin bi hev re bin’
Bakirhan diyar kir ku Şaredarê Bajarê Mezin ê Stenbolê (ÎBB) Ekrem Îmamoglu û şaredarên din ên girtî divê werin berdan û daxwaza wan a ji bo vegerandina şaredarên ku bi qeyûman hatine guhertin destnîşan kir. Bakırhan got, wiha anî ziman: "Demokrasiya herêmî ne tenê rêveberiya herêmî ye; ew di heman demê de demokrasiya welêt e. Qeyûman û demokrasî nikarin bi hev re bin û bi aştiyê re jî li hev nake. Îro li ser aştiyê nîqaş tê kirin, ev tê vê wateyê ku pirsgirêkek bi navê 'demokrasî' heye. Ne tenê qeyûman, lê divê qanûnên ku bûne sedema wan bên rakirin. Demokratîkbûna giştî bi rêya asta herêmî tê bidestxistin. Ji ber ku demokrasî herî zêde li cihên ku rêveberiyên me yên herêmî lê ne tê hîskirin. Divê rêbaza çareserkirina pirsgirêkan ji navendê were terikandin. Divê em demokrasiya xwe ji herêmî ava bikin."
‘Qonaxa vê pêvajoyê demokrasî ye û pisûleya wê edalet e’
Bakırhan wiha domand: "Bi vekişîna dawî re, li Tirkiyeyê veguherînek dîrokî çêbû. Kesên ku argumana hebûna rêxistinê wekî çek bikar dianî û tayînkirina qeyûm misoger dikir, ev hincet ji wan hat girtin. Divê ev pêvajo di rojevê de bimîne û bê parastin. Ew êdî nikaribin Ahmet Turk wekî 'endam an serokê rêxistinê' bi nav bikin. Em îsal ji bo pêşveçûna pêvajo pir têkoşiyan. Tevî ku salekê em pêvajoyê rave dikin jî, me nekarî bersivek girîngiya wê bidin famkirin. Ev dibe ku xeletiya me be. Lê hin kes wê wekî pêvajoyek 'dan û standin' dibînin, hinên din jî îdîa dikin ku me bi hikûmetê re lihevkirinek kiriye. Ev pêvajo ne tenê pêkanîna aştiyê lê di heman demê de pêkanîna demokrasiya herêmî jî vedihewîne. Qonaxa vê pêvajoyê demokrasî ye û pisûleya wê edalet e. Bi hezaran bedel ji bo aştî, serweriya hiqûqê û demokrasiya herêmî hatiye dayîn û dê berdewam bike.
‘Divê qanûnên veguhêz di zûtirîn demê de bên derxistin’
Dîsa, divê gavên şênber werin avêtin da ku pêvajo mayînde bimîne. Gava dawî ya vekişînê gava herî mezin bû. Ji ber vê yekê, divê qanûnên veguhêz di zûtirîn demê de bên derxistin. Piştre, divê maf û azadî berfireh bibin. Divê kesên twîtan parve dikin neyên girtin; divê rêveberiyên herêmî werin xurt kirin. Divê qanûna rêveberiya herêmî bi awayekî radîkal were guhertin. Divê yên ku bi rêya hilbijartinan tên ser desthilatdariyê bi hilbijartinê ve biçin. Ez welatiyên AKP’î vedixwînim ku li dijî vê yekê derkevin. Ez bawer dikim ku em ê bi hevkariyên li ser bingeha yekîtiya demokratîk, pergalek li ser bingeha demokrasiya herêmî bidin vê axê. Aştî ne diyariyek e; ew pêvajoyek avakirinê ye. Berpirsiyariya herî mezin li ser milê rêveberiyên me yên herêmî ye.”
Konferans, bi axaftinan ve domiya.
