ئەمڕۆ 17ی ئایار، 387 ساڵ بەسەر واژۆکردنی پەیماننامەی 'قەسری شیرین'دا تێدەپەڕێت، کە وەک یەکەمین بەڵگەنامەی فەرمیی نێودەوڵەتی بۆ دابەشکردنی خاکی کوردستان لە نێوان دوو ئیمپراتۆرییەتی ئەو سەردەمدا ئەژمار دەکرێت.
لە 17ی ئایاری ساڵی 1639، لە ناوچەی زەهاوی نزیک بە قەسری شیرین، هەردوو ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی و سەفەوی دوای 125 ساڵ لە جەنگی خوێناوی و ململانێی بەردەوام، لەسەر مێزی گفتوگۆ دانیشتن و ڕێککەوتنی کۆتاییان بۆ دیاریکردنی سنوورەکانی نێوانیان واژۆ کرد.
پاشخان و دەرئەنجامە مێژووییەکان
ئەم پەیماننامەیە، کە بە بێ گەڕانەوە بۆ ویست و ئیرادەی گەلی کورد واژۆ کرا، خاکی کوردستانی کردە قوربانی بەرژەوەندیی سیاسی و بازرگانیی ئەو دوو زلهێزەی ئەو سەردەمە. بەپێی ڕای توێژەرانی مێژوویی، سنوورەکانی قەسری شیرین بوونە بنەمایەک بۆ پەیماننامەی لۆزان لە ساڵی 1923، کە دواتر کوردستانی کردە چوار پارچە.
وێستگە گرنگەکانی بەرخودانی نەتەوەیی
لە بەرامبەر ئەم دابەشکارییەدا، مێژووی کورد پڕە لە هەوڵ و ڕاپەڕین بۆ یەکخستنەوەی خاک و بەدەستهێنانی سەربەخۆیی، کە گرنگترینیان ئەمانەن:
- ساڵی 1880: ڕاپەڕینی شێخ عوبەیدوڵای نەهری، کە بۆ یەکەمجار داوای دەوڵەتێکی سەربەخۆی بۆ هەموو کوردان کرد.
- ساڵی 1925: شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران لە باکووری کوردستان.
- ساڵی 1937: شۆڕشی دێرسیم بە ڕێبەرایەتیی سەید ڕەزا.
- ساڵی 1946: ڕاگەیاندنی کۆماری کوردستان لە مەهاباد بە ڕێبەرایەتی پێشەوا قازی محەمەد.
سەردەمی نوێ و ئیرادەی گەلی کورد
لە سەدەی 21دا، بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد قۆناغی نوێی بڕیوە. دەستکەوتەکانی هەرێمی کوردستان، شۆڕشی ڕۆژئاوا و سەرکەوتنی شەڕڤانان لە کۆبانی دژی داعش، وەک نموونەی شکاندنی سنوورە دەستکردەکان دەبینرێن. هەروەها ڕاپەڕینی 'ژن، ژیان، ئازادی'، کە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە دەستی پێکرد، ڕەهەندێکی جیهانیی بە دۆزی کورد بەخشی.
387 ساڵ بەسەر یەکەمین ڕێککەوتننامەی دابەشکردنی کوردستان تیدەپەڕێت
