جەژنی "کێکی سەری ساڵ"، تەنها لەلایەن کۆمەڵگەی ئێزدی یەکێتیی سۆڤیەتی پێشووەوە بەڕێوەدەچێت، هەروەها تایبەتمەندییەکی خەڵکی ئێزدی ناوچەی سێرهادە. بە گشتی مرۆڤ کاتێک لەم جەژنە دەکۆڵێتەوە، دەتوانێ لێکچوونێکی زۆر لەگەڵ جەژنە ئێزدییەکانی باکور و باشوری کوردستاندا بدۆزێتەوە.
لە مانگی یەکدا کۆمەڵگەی ئێزدی باشوری کوردستان ئاهەنگی "بێلیندا" دەگێڕن، لەو ماوەیەدا بە دەستپێکی هەویرێکی ترش نان دەکوڵێنن. نانە کوڵاوەکە پێی دەگوترێت "هاڤلەر"، سەرۆکی خێزانەکەش لەسەر پشتی کوڕێک دەیشکێنێت. نانەکە لە نێوان ئەندامانی خێزانەکەدا دابەش دەکرێت و هەرکەسێک پارچەیەک بەدەستبهێنێت، ئەو ساڵە بەرەکەتی پێدەبەخشێت و سامانی خێزانەکەش بەوەوە بەستراوەتەوە. لە شێخان بێلیندا وەک جەژنێکی باو بەڕێوەدەچێت، لە شنگالیش بۆ ڕێزلێنان لە پیر ئافات ئەنحام دەدرێت.
لەنێو کۆمەڵگەی ئێزدی یەکێتی سۆڤیەتی پێشوودا، پشووی کلۆچا سەر ساڵ دەکەوێتە مانگی ئازار و بەپێی ساڵنامەی ڕۆژهەڵاتی -جولیان دادەنرێت، کە دەکەوێتە سێهەمین چوارشەممە یان پێنجشەممەی مانگی ئازار، کە بە کوردی پێی دەگوترێت ئادار سەرەتا بە ئەستێرە بۆشایی بەرخ - ئاریس (بە یۆنانی) دەستپێدەکات، لێرەشدا بەشێک لە ڕەگی "ئادار / ئازار" هەیە، هەرچەندە بە "رام" یان "بەرخی ئاگر" وەریدەگێڕن، بەڵام "ئەگیر" یان "ئاگر"ـە.
ساڵی نوێی کانۆنیکی و بە گشتی پەسەندکراو لەنێو کۆمەڵگەی ئێزدیدا بەپێی ساڵنامەی جولیان لە سێیەمین چوارشەممەی مانگی نیساندایە و پێی دەوترێت "چوارشەممەی سوور".
لە جەژندا، لە ڕۆژی سێشەممەدا (هەندێکجار چوارشەممە)، ژنی ماڵەکە کێکێک (شیران) دەکوڵێنێت کە دراوێک یان سکەیەکی تێدا دادەنرێت. بەیانی زوو هەموو ئەندامانی خێزانەکە لە دەوری کێکەکە (کولیچ) کۆدەبنەوە بۆ بینینی سەرۆکی خێزانەکە، کە دوای بانگەوازکردن بۆ خودای گەورە "بی گۆدە و شێخ ئادی" کە بە واتای "بە مۆڵەتی خودای گەورە و شێخ ئادی" دەبرێت. سەرەتا چەقۆیەک لە ناوەڕاستی کێکەکەدا دەکێشرێتە خوارەوە، کە پێی دەوترێت "Xeta jot"، یان کانی شۆردن؛ پاشان لایەکی دابەش دەکرێت، هەریەکەیان وەک دیاری پێشکەش بە فریشتە و پیرۆزەکان دەکرێت.
نیوەکەی دیکە بە پێی ژمارەی ئەندامانی خێزانەکە دابەش دەکرێت بەسەر پارچەکاندا کە هەریەکێکیان ناویان لێنراوە. بەپێی ئەفسانە، ئەو بەشەی هەر کەسێک کە سکەیەکی تێدابێت، ئەمساڵ لەلایەن خوداوە بەرەکەتی پێدەبەخشرێت. پێیان وایە لەم جەژنەدا خودا فریشتە مەلەک زەین دەنێرێتە سەر زەوی بۆ ئەوەی بەرەکەتی پێ ببەخشێت، دوای ئەوە دەست دەکات بە ڕازاندنەوەی خۆی. هەرچەندە ئەم جەژنە ڕوونکردنەوەیەکی ئایینی هەیە، بەڵام پەیوەستە بە بەئاگاهاتنەوەی سروشت و نیعمەتەوە، ئەمەش لە ڕێوڕەسمی بڕینی کلۆشدا دیارە.
کلۆش پیرۆز بێت، ئەم جەژنە ڕووناکی و ئارامی و بەرەکەتی بۆ ماڵەکەت بهێنێت. ژیانت پڕ بێت لە شادی و هێز و دەرفەتی نوێ، هەروەک چۆن بەهار زەوی نوێ دەکاتەوە. هەروەها ئەم ڕۆژە ڕۆژی ئازادی و خۆڕاگرییە لە کوردستان.