Piştî sê mehên tije rageşî û êrişên leşkerî yên dijwar, Dewletên Yekbûyî yên Amerîka (DYA) û Komara Îslamî ya Îranê, bi navbeynkariya çalak a Pakistanê, li ser agirbesteke giştî û protokoleke li hev kirin.
Ev gava dîplomatîk wekî xaleke mezin a guhertinê di jeopolîtîka Rojhilata Navîn de tê hesibandin.
Her wiha rêkeftina ku ji 14 xalan pêk tê, li seranserê cîhanê bû sedema daketina nirxê petrolê û hêviyên aştiyê.
Serokê DYA'yê Donald Trump û Komara Îslamî ya Îranê, bi navbeynkariya Pakistanê, li ser protokoleke li hev kirin ku şerê sê meh yê rûdayî bi dawî bînin.
Li gorî daxuyaniyan, merasîma fermî ya îmzekirina vê peymanê dê roja Înê 19'ê Hezîranê, li welatê Swîsreyê pêk were.
Rêkeftina nû ya di navbera Amerîka û Îranê de, agirbesteke giştî û rawestandina yekser a hemû operasyonên leşkerî li ser hemû eniyan, bi taybetî li Libnanê, bi xwe re tîne.
Di vê rêkeftinê de, xeta stratejîk a Tengava Hurmizê ji bo hatûçûna azad a keştiyên bazirganî û petrolê dê were vekirin. DYA'yê jî dê di nava 30 rojan de dorpêça xwe ya deryayî ji ser benderên Îranê rake.
Her wiha, di heyama 60 rojan de nêzîkî 24 milyar dolar ji sermayeyên Tehranê yên ku herine desteserkirin tên azadkirin.
Di heman demê de jî Îranê qebûl kiriye wekî heyî ya bernameya xwe ya nuklerî biparêze û uranyumê zêdetir dewlemend neke.
Di dawiya dawîn de, mijarên aloziyê yên wekî bernameya mûşekên balîstîk ên Îranê û piştgiriya wê ya ji bo komên çekdar ên li herêmê, ji bo ku vê lihevkirinê bi tevahî ji rojevê hatine derxistin.
Serokê DYA'yê Donald Trump li ser hesabê xwe yê medyaya civakî ragihand ku dorpêça deryayî ya li ser Îranê bi dawî bûye.
Trump di daxuyaniya xwe de bal kişand ser daketina nirxê petrolê ya li bazara cîhanî û got: "Bila petrol biherike".
Her wiha Trump destnîşan kir ku Tengava Hurmizê dê bi awayekî mayînde ji bo keştiyan "bêheqdest û azad" be.
Serokê DYA'yê derbarê bernameya nuklerî de jî hişyarî da Îranê û got: "Eger Îran li ser bernameya nuklerî peymana dawî îmze neke, vebijêrka leşkerî li pêş e."
Serokwezîrê Pakistanê Şehbaz Şerîf ku welatê wî rola navbeynkariya lîstiye, ev rêkeftin wekî sereke pêngaveke mezin ber bi aştiya mayînde ve bi nav kir.
Rayedarên fermî yên Îranê jî ragihandin ku ev peymana dawiyeke yekser û mayînde ji bo şerê li ser hemû eniyan, bi Libnanê pêk tîne.
Wezîrê Derve yê Îranê Kazim Xerîbabadî piştrast kir ku operasyonên leşkerî bi dawî bûn û tekez kir ku divê DYA'yê sozên xwe bi cih bîne û di nava 30 rojan de dorpêça deryayî rake.
Kazim Xerîbabadî diyar kir ku Îranê ev peyman wekî çarçoveyeke agirbestê ya 60 rojan pênase kir.
Wezîrê Derve yê Îranê destnîşan kir ku di van 60 rojan de li ser rakirina cezayan û çarenûsa bernameya nuklerî dê gotûbêjên berfirehtir werin kirin.
lê belê berevajî fermîn Trump, ajansên yên Îranê destnîşan kirin ku tevgera keştiyan û xebatên li Tengava Hurmizê dê dîsa di bin "rêveberî û herêmên Îranê yên Îranê" de werin meşandin.
Ev peymana dijwar a dîrokî ya di navbera Washington û Tehranê de, her çend wekî pêngaveke mezin ber bi aramiyê ve bibe, wê bibe destpêka pêvajoyeke û tije asteng e.
