ئەمشەو نوسەر، چیرۆکنووس و ئەدیبی گەورە و دیاری کوردستان، مامۆستا حسێن عارف لە تەمەنی 90ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. بڕیارە پێش بەخاکسپاردنی، تەرمی کۆچکردوو لە مزگەوتی "ئەحمەدی حاجی عەلی" ئامادە بکرێت بۆ بەجێهێنانی ڕێوڕەسمە ئایینییەکان.
زیاتر لە نیو سەدە خزمەت بە ئەدەبی کوردی
حسێنی کوڕی وەستا عارفی کوڕی مەلا عەبدولڕەحمان، لە ساڵی 1936لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. باپیرە گەورەی لە دوای دامەزراندنی سلێمانی لە ناوچەی قەڵاچوالانەوە هاتۆتە ناو شارەکە.
مامۆستا حسێن عارف زیاتر لە نیو سەدە بە بەردەوامی قەڵەمەکەی لە خزمەتی ئەدەبی کورد، نووسینی چیرۆک و لێکۆڵینەوەی ئەدەبیدا بووە. لە تەمەنی بڕبڕەداری بەرهەمهێنانیدا دەیان شاکاری بەچاپ گەیاندووە و زياتر لە بیست بەرهەمی ئەدەبی سەربەخۆی بەچاپ گەیاندووە، جگه لە کارکردنی دیار و بەردەوامی لە گۆڤار و بڵاوکراوە کوردییەکاندا.
ڕۆڵی لە بزاوتی "ڕوانگە" و نوێکردنەوەی ئەدەبدا
مامۆستا حسێن عارف یەکێک بووە لە دامەزرێنەرە سەرەکییەکانی بزاوتی نوێگەریی "ڕوانگە" و ڕۆڵێکی کارا و مێژوویی بینیوە لە نوێکردنەوەی ئەدەب و شیعری کوردیدا. هەروەها ئەندامی کارای یەکێتیی نووسەرانی کورد و سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بووە.
سیاسەتمەدارێکی ئاشتیخواز و پەرلەمانتار
لە پاڵ کاری ئەدەبیدا، بەشدارییەکی دیار و کارای لە خەباتی سیاسی و نەتەوەیی کوردستاندا کردووە. لە دوای ڕاپەڕینەکەی ساڵی 1991، بووەتە ئەندامی یەکەم خولی پەرلەمانی کوردستان.
مامۆستا حسێن عارف لە مێژووی سیاسییدا بە هەڵوێستە نیشتمانییەکانی و دژایەتیکردنی توندی شەڕی ناوخۆ دەناسرێتەوە. بەنموونە، لە دوای ڕووداوەکانی 31ی ئابی 1996، لەگەڵ چەندین پەرلەمانتاری دیکە، وەک ناڕەزایەتییەک دژ بە شەڕی چەکداریی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بۆ ماوەی زیاتر لە مانگێک لە ناو تەلاری پەرلەمانی کوردستاندا مانگرتنیان ڕاگەیاند.
ئەمشەو، نوسەر، ڕۆماننووس، چیرۆکنووس، لێکۆڵەر و یاساناسی دیاری کوردستان، مامۆستا حسێن عارف، لە تەمەنی 90 ساڵیدا لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد. کۆچکردوو زیاتر لە حەوت دەیە لە خزمەتی بێوچانی ئەدەب، ڕووناکبیری، یاسا و خەباتی نیشتمانییدا بوو و بە یەکێک لە ستوونە سەرەکییەکانی گێڕانەوەی مۆدێرنی کوردی دادەنرێت.
بڕیارە پێش بەخاکسپاردنی، تەرمی کۆچکردوو لە مزگەوتی "ئەحمەدی حاجی عەلی" لە شاری سلێمانی ئامادە بپکرێت بۆ بەجێهێنانی ڕێوڕەسمە ئایینی و کۆمەڵایەتییەکان.
حسێنی کوڕی وەستا عارفی کوڕی مەلا عەبدولڕەحمان، لە ساڵی 1936لە شاری سلێمانی لەدایکبووە. باپیرە گەورەی لە دوای دامەزراندنی سلێمانی لە ناوچەی قەڵاچوالانەوە هاتۆتە ناو شارەکە. مامۆستا حسێن عارف خوێندنی باڵای لە کۆلێجی یاسای زانکۆی بەغدا تەواو کردووە و بۆ چەندین ساڵیش وەک پارێزەر لە کایەی یاساییدا خزمەتی کردووە.
زیاتر لە نیو سەدە خزمەت و ڕچەشکێنی لە بزاوتی "ڕوانگە"دا
مامۆستا حسێن عارف زیاتر لە نیو سەدە بە بەردەوامی قەڵەمەکەی لە خزمەتی ئەدەبی کورد، نووسینی چیرۆک و لێکۆڵینەوەی ئەدەبیدا بووە. لە ساڵی 1970دا، لەگەڵ کۆمەڵێک لە ئەدیبان و شاعیرانی وەک شیرکۆ بێکەس، جەلال میرزا کەریم و کاکەمەم بۆتانی، بزاوتی ئەدەبیی "ڕوانگە"یان دامەزراند؛ ڕەوتێک کە شۆڕشێکی نوێگەریی گەورەی لە ئەدەب و شیعری کوردیی ئەو سەردەمەدا بەرپا کرد.
سەرەڕای ئەوە، کۆچکردوو ئەندامی کارای یەکێتیی نووسەرانی کورد و سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بووە و ساڵانێکی زۆر لە گۆڤار و بڵاوکراوە ئەدەبییەکاندا ڕۆڵی گەورەی بینیوە.
شاکارە ئەدەبییەکان و لێکۆڵینەوەکان
کۆچکردوو لە ماوەی تەمەنیدا زیاتر لە 20بەرهەمی ئەدەبی، ڕۆمان، کۆچیرۆک و توێژینەوەی بڵاوکردووەتەوە، لەوانە:
-
ڕۆمانی «شار» (بەرگی 1986:1 بەرگی 2001:2): بە یەکێک لە گرنگترین شاکارەکانی ڕۆمانی کوردی دادەنرێت کە ئاوێنەی مێژووی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ئازارەکانی خەڵکی سلێمانی و کوردستانە.
-
چیرۆکی «گەلەگورگ» (1983): یەکێک لە داستانە ڕچەشکێنەکانی ئەدەبیاتی کوردی کە دواتر کرایە فیلم و شانۆگەری و دەنگدانەوەیەکی بەرچاویشی هەبوو.
-
کۆچیرۆک و ڕۆمانەکان: لەوانە «چای شیرین»، «هێلانە»، «کۆکتێل» (2005)، و نوێترین ڕۆمانی بەناوی «مریەم» کە لە سەرەتای ساڵی 2026بڵاوکرایەوە.
-
توێژینەوە و بیرەوەری: بەرهەمەکانی وەک «چیرۆکی هونه‌ریی کوردی»، «بیبلیۆگرافیای چیرۆکی کوردی»، «ڕوانگە و یاران و نەیارانی»، و زنجیرە بیرەوەریی «تەمەنێک لە بندەستی».
لەبەر کاروانە دەوڵەمەندەکەی لە بواری ئەدەب و یاسادا، لە ساڵی 2023دا «خەڵاتی کارۆ»ی نووسەر و ڕۆشنبیرانی پێبەخشرا وەک ڕێزلێنانێک بۆ تەواوی تەمەنی لە خزمەتکردنی ڕووناکبیریی کوردیدا.
لە پاڵ کاری ئەدەبیدا، بەشدارییەکی دیار و کارای لە خەباتی سیاسی و نەتەوەیی کوردستاندا کردووە. لە دوای ڕاپەڕینەکەی ساڵی 1991، بووە ئەندامی یەکەم خولی پەرلەمانی کوردستان.